پاسخ به یک شبهه در مورد پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)

با سلام و خسته نباشید
این چه پیامبریه که ما مسلمونها داریم. اول از همه امیه، یعنی بی سواده! چرا یک پیامبری که باید عقل کل باشد، حالا سواد خواندن و نوشتن نداشته باشد؟
دوم از همه در آیه ای خداوند خطاب به پیامبر اکرم کرده که پیامبر حیران و سردرگم بوده که خداوند او را هدایت کرده؟ مگر پیامبر از بچگی پیامبر به دنیا نیومده؟ مگر پیامبر از بچگی معصوم به دنیا نیومده؟ مگر پیامبر از اول خلقتش نمی دونست که او پیامبر خاتمه و خدارو در هنگام خلقتش نمی شناخت؟
پیامبر با بودا چه فرقی داره، بودا هم اول حیران و سردرگم بود و بعدها هدایت شد!؟

پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.

*** پرسش:1- با سلام و خسته نباشيد
اين چه پيامبريه كه ما مسلمونها داريم. اول از همه اميه، يعني بي سواده! چرا يك پيامبري كه بايد عقل كل باشد، حالا سواد خواندن و نوشتن نداشته باشد؟

پاسخ: با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا بايد گفت: بي سوادي به معناي بي دانشي ملازمه با بي سوادي به معناي عدم بر خورداري از سواد خواندن و نوشتن ندارد؛ تعبير اُمِّي به معناي عدم برخورداري از سواد خواندن و نوشتن است نه بي سوادي به معناي فاقد دانش و عقل بودن.
اصولا در مورد امي بودن پيامبر بايد در دو مرحله بحث شود:
1- قبل از بعثت
بي ترديد پيامبر قبل از بعثت سواد خواندن و نوشتن را نداشت و آيات(1) و روايات(2) بر اين مطلب دلالت دارند. شهيد مطهري مي نويسد: قطعي و مسلّم و مورد اتفاق علماي مسلمان و غير آن‏ها است كه ايشان قبل از رسالت كوچك‏ترين آشنايي با خواندن و نوشتن نداشته است. (3)
درست است كه خواندن و نوشتن براي هر انساني كمال محسوب مي شود، ولي گاهي وضعي پيش مي آيد كه نخواندن و ننوشتن كمال است. اين مطلب در مورد پيامبران مخصوصاً خاتم انبيا(صلی الله علیه و آله و سلم) كاملاً صدق مي كند، چه اين كه اگر دانشمندي درس خوانده، و فيلسوفي آگاه و پر مطالعه ادعاي نبوت كند و كتابي ارائه دهد.
به عنوان كتاب آسماني، در چنين وضعي ممكن است وسوسه و ترديدهايي پيش بيآيد كه اين كتاب و مكتب مولود انديشه‏ هاي او است يا از جايي آموخته است، ولي اگر از ميان يك قوم عقب افتاده، انساني كه هرگز استادي را درك نكرده و كتابي نخوانده و ننوشته است، برخيزد و كتابي به عظمت عالم هستي، با محتواي بسيار عالي ارائه دهد، مي توان درك نمود تراوش فكر او نيست، بلكه وحي آسماني و تعليم الهي است. (4) يكي از معجزات پيامبر همين است كه در حال امّي بودن قرآن را آورده است.
2- بعد از بعثت
انديشمندان اسلامي در خصوص بي سواد و با سواد بودن پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) بعد از رسالت اختلاف نظر دارند.
بعضي باور دارند كه حضرت در دوران رسالت هم مي­خوانده و هم مي نوشته است. برخي مانند سيد مرتضي از طرفداران اين نظريه است. (5) طرفداران اين رويكرد با بهره ‏گيري از آيات و روايات قايل شده ‏اند چگونه ممكن است پيامبر - كه همه چيز را مي آموخته است ، خواندن و نوشتن را نياموخته باشد؟! (6)
برخي عقيده دارند كه پيامبر بعد از رسالت مي خواند، ولي نمي‏نوشت. (7)
بعضي احتمال داده اند حضرت بعد از رسالت نه مي خوانده و نه مي نوشته است. البته اين احتمال ضعيف بوده و فاقد دليل معتبر مي باشد. حقيقت امر آن است كه احتمال اوّل و دوّم قابل قبول بوده و شواهد و قرائن آن‏ها را تأييد مي كند. شايد بتوان دو نظر را به اين نحو جمع كرد كه پيامبر خواندن و نوشتن مي دانست، اما چيزي ننوشت.
اما در هر حال بايد دانست كه فقدان سواد خواندن و نوشتن به معناي بي سوادي و بي دانشي نيست بلكه آن بزرگوار بواسطه علم لدني و وحي از بالاترين مرتبه عقل و دانش برخوردار بود و به معناي حقيقي عقل كل بوده به لحاظ معرفتي در اوج قرار داشته است.
در قران كريم در اين باره بسيار سخن گفته شده از جمله فرمود « به تو چيزي آموخت كه از نزد خود فرا نمي گرفتي».(8) بر اساس اين گونه آموزه‌هاي متعالي معلوم مي‌شود كه علم پيامبر موهبتي كاملا الهي و آسماني بوده است. تفصيل اين مسله را در منبع ذيل جويا شويد. (9)
پي نوشت‏ها:
1. عنكبوت (29) آيه 48؛ سبحاني، منشور جاويد، نشر موسسه امام صادق، قم 1378 ش، ج 6، ص 40.
2. مجلسي، بحارالانوار، نشر دار الاحيا التراث العربي بيروت، 1403 ق، ج 16، ص 119.
3. مرتضي مطهري، مجموعه آثار، نشر صدرا، 1378 ش . ج 3، ص 208.
4. ناصر مكارم، تفسير نمونه، نشر دار الكتب الاسلاميه تهران، 1382 ش، ج 26، ص 306.
5. بحارالانوار، ج 16، ص 135.
6. مرتضي مطهري، همان، ص 212.
7. بحارالانوار، ج 16، ص 133.
8. نساء (4) آيه 112.
9. صادقي، پيامبر اعظم در نگاه عرفاني امام خميني، نشر موسسه اثارا مام خميني، 1389 ش، ص231.

*** پرسش:2- دوم از همه در آيه اي خداوند خطاب به پيامبر اكرم كرده كه پيامبر حيران و سردرگم بوده كه خداوند او را هدايت كرده؟ مگر پيامبر از بچگي پيامبر به دنيا نيومده؟ مگر پيامبر از بچگي معصوم به دنيا نيومده؟ مگر پيامبر از اول خلقتش نمي دونست كه او پيامبر خاتمه و خدارو در هنگام خلقتش نمي شناخت؟
پيامبر با بودا چه فرقي داره، بودا هم اول حيران و سردرگم بود و بعدها هدايت شد!؟

پاسخ: با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
ظاهرا مراد شما از اين پرسش آيه 7 سوره مباركه ضحي باشد كه در آن آيه خداوند خطاب به پيامبر (ص) مي فرمايد"وَ وَجَدَكَ ضَالاًّ فَهَدي " (1) و تو را گمشده يافت و هدايت كرد " مفسرين تفاسير متعددي از اين آيه بيان كرده اند كه به صورت خلاصه مي توان گفت مراد از" ضلالت" در اينجا نفى ايمان و توحيد و پاكى و تقوى نيست، بلكه به قرينه آياتى كه قبل از اين آيه بيان شد، نفى آگاهى از اسرار نبوت، و قوانين اسلام، و عدم آشنايى با اين حقايق بود، ولى بعد از بعثت به كمك پروردگار بر همه اين امور واقف شد و هدايت يافت(2) و آگاه نبودن از اسرار نبوت غير از اصل خود نبوت است.
بر اين اساس در مجموع ما معتقد به عصمت پبامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از همان سنين كودكي بوده كه به نبوت خود نيز علم داشته است و اين امر انحصار در پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم)نداشته، بلكه برخي ديگر از انبياء با مقامي پائين تر از مقام پيامبر خاتم (صلی الله علیه و آله و سلم) نيز به نبوت خويش علم داشته اند آنچنان كه قرآن در مورد حضرت يحيي(علیه السلام) مي فرمايد "يا يَحْيى‏ خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّةٍ وَ آتَيْناهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا"(1) اى يحيى، كتاب را به نيرومندى بگير. و در كودكى به او دانايى عطا كرديم " و يا در مورد حضرت عيسي (علیه السلام) از زبان آن حضرت مي فرمايد"كودك گفت: من بنده خدايم، به من كتاب داده و مرا پيامبر گردانيده است. "(2)
بنابراين پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) از همان كودكي به مقام نبوت و عصمت خود علم داشته و با علم به مقام خداوند، موحد و خداپرست بوده است حضرت علي (علیه السلام) در توصيف مقام پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) مي فرمايد" خداوند از روزي كه پيامبر، از شير گرفته شد، بزرگ‏ترين فرشته را با او همراه ساخت تا راه بزرگواريها و خويهاي نيكو را به او بنماياند"(5) و اين مقام هرگز قابل مقايسه با كسي نيست كه خود با انحراف فكري، آئيني جديد تاسيس كرده و در نهايت بي خدائي را نتيجه مي گيرد.
به عبارت ديگر ما مقام امامت و نبوت را اعطاء شده از جانب خداوند دانسته كه شخص امام و يا نبي از جانب خداوند انتخاب شده است و احكام و دستورات خداوند را براي بندگان بدون هيچ كم و اضافه اي ارسال مي كند و در اين بين به جهت مقام عصمت در طول زندگي، هرگز منحرف نشده و از دستورات الهي تخطي نمي كند بر خلاف كسي كه با فكر خود آئيني تاسيس كرده و ديگران را دور خود جمع كند خداوند در قرآن مجيد،پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را به دور از هر گونه گمراهي و انحراف دانسته و مي فرمايد "...هرگز دوست شما [محمّد «صلی الله علیه و آله و سلم»] منحرف نشده و مقصد را گم نكرده است*و هرگز از روى هواى نفس سخن نمی گويد! *آنچه می ‏گويد چيزى جز وحى كه بر او نازل شده نيست!*آن كس كه قدرت عظيمى دارد [جبرئيل امين‏] او را تعليم داده است..."(6)
در نتيجه فرق پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) با افرادي نظير بودا و...فارغ از الهي بودن دين و آئين پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)، آن است كه پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) در تمام طول عمر با هدايت خاصه الهي معصوم بوده كه به هيچ عنوان گناه و اشتباه از وي سر نزده است برخلاف افراد عادي كه نه تنها ادعاء الهي بودن نداشته، بلكه قبل و بعد از ادعاء آئين جديد، خود را مبرا از خطا نمي دانستند و چه بسا در آموزه ها و باورها و توصيه هاي خود، مرتكب خلاف و اشتباه هم مي شدند.
پي نوشت ها:
1. ضحي (93)آيه 7.
2. رك مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، چ درالكتب الاسلاميه، تهران 1373ش، ج 27، ص 103.
3. مريم (19)آيه 12.
4. همان آيه 29 – 30.
5. نهج البلاغه، خطبه 192 (خطبه قاصعه).
6. نجم (53)آيه 2.

موفق باشید.

پاسخ به یک شبهه در مورد پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)

تصویر modir
نویسنده / مترجم: modir

نظر خودتان را ارسال کنید

1 + 19 =

ارسال سوال

1 + 0 =

پربازدیدترین ها